အော်ထရမ့် ထရမ့် နေပြည်တော်ကို ယခင်အစိုးရတွေလက်ထက် စီးပွါးရေးပိတ်ဆို့တာ နှစ် ၃၀ ကျော်၊ ဘာမှမဖြစ် ဘာမှ မမှု။ ထရမ့်က မာဒူရိုဝင်ဖမ်း မအလ လုံခြုံရေးပြန်သုံးသပ်၊ အစည်းအဝေးတွေလုပ်၊ ယခု အီရန်ကို စနေဝင်တိုက်၊ အင်္ဂါနေ့မှာ ဆီရှားပြီး စုံဂဏန်း၊ မဂဏန်း ကားထွက်ရမယ် အမိန့်ထုတ်။ စာရေးသူတို့ ရေးသားရာမှာ နေပြည်တော်အထဲမှာ ဖြစ်တာကိုသာ ရေးပါတယ်။ ယခု ကားသတင်းက ထရမ့်ရဲ့ ထိရောက်မှု သက်သေပါ။
မအလဘာလုပ်ချင်လဲဆိုတာက အားလုံးကသိချင်မှာပါ။ သမ္မတကြီးလား အတိုင်ပင်ခံကြီးလားပေါ့။ ဒါပေမယ့် ဖြစ်ချင်တာနဲ့ ဖြစ်သင့်တာနဲ့ ဖြစ်နိုင်တာက မတူကြပါ။ မအလဖြစ်ချင်တာက သမ္မတကြီးပါ။ ဒါဆိုရင် လက်ရှိခြေဥအရ တပ်ချုပ်ရာထူး စွန့်လွှတ်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါက ပထမအတားအဆီးပါ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ လက်ရှိခြေဥဟာ ဝန်ထမ်းညွှန်ချုပ်အဆင့် တပ်ချုပ်ကို သမ္မတထက် ရာထူးပိုပေးထားလို့ပါ။ တပ်ထဲမှာက တပ်ချုပ်ဟာ တပ်ချုပ်ပါဘဲ။ သူလဲ ဒါကိုသိပါတယ်။ ဒုတိယအတားအဆီးက သူသမ္မတလုပ်ရင် ဒါဟာ မအလမပါတဲ့ အစိုးရလို့ တရုတ်က လက်ခံမလားဆိုတာပါ။ မ
လေးစားရသော ဝန်ထမ်းများ မအလလို လမ်းမမှားစေလို ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းဆိုတာ ပြည်သူ့ဝန်ကို ထမ်းရပါတယ်။ ပြည်သူက တင်မြောက်တဲ့အစိုးရကို ဩဇာခံရပါတယ်။ ဥပမာ အင်္ဂလန်က ဝန်ထမ်းတွေက သူ့အစိုးရကို ဩဇာခံရပါတယ်။ အမေရိကန်က ပြည်ထောင်စုဝန်ထမ်းက ပြည်ထောင်စုအစိုးရကို အမိန့်နာခံရသလို ပြည်နယ်အစိုးရဝန်ထမ်းကလဲ ထို့အတူပါဘဲ။ တက်လာတဲ့အစိုးရနဲ့ သူတို့ဟာ အမြင်မတူနိုင်ပါ၊ သဘောမတူရင် မိမိအခွင့်အရေးချိုးဖာက်ခံရရင် မဲခွဲပြီး မဲပေးသူများရင် ဆန္ဒပြခွင့်ရပါတယ်။ အမေရိကန်မှာ ဒီစနစ်မထွန်းကားပေမယ့် ဥရောပမှာက ထွန်းကားပါတယ်။ တ
ဆရာဇော့်အကြောင်းကို စုံစမ်းဖို့ဖြစ်လာတာက ကိုဗစ်မှာပါ။ အမေစုကောင်းတဲ့အချက်က တိုင်း/ပြည်နယ်ဝကခတွေကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ လုပ်ပိုင်ခွင့်ပေးတာပါ။ ဗဟိုက သိပ်ပြီး မချုပ်ကိုင်ထားပါ။ အားလုံးသိတဲ့အတိုင်း ကိုဗစ်ဖြစ်ချိန်မှာ ပြည်နယ်တိုင်း ကျန်းမာရေးဦးစီးမှူးတွေက တိုင်း/ပြည်နယ် ဝကခတွေနဲ့ တွဲဖက်လုပ်ရပါတယ်။ ကွီးဖြိုးကလဲ တွဲလုပ်ရပါတယ်။ ဒါဝန်ကြီးကပြောလိုက်နဲ့ ထိန်းရခက်လာတာတွေ့ရပါတယ်။ ဒါနဲ့ ဒါတွေအားလုံးကို ဘယ်လိုထိန်းမလဲ စဉ်းစားရပါတယ်။ အမေစုက မိန့်ခွန်းပြောပေမယ့် ရန်ကုန်က ပိုအရေးကြီးတော့ အားလု
1. ရွေးကောက်ပွဲ- ပြည်သူအများစုက မအလရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲမပေးဘဲ NUG ကိုသာထောက်ခံကြောင်း ပြသခဲ့ပါတယ်။ 2. နဂါးကိစ္စ- NUG က နဂါးကိစ္စကို အကောင်းဆုံးကိုင်တွယ်ပြပြီး စာမေးပွဲအောင်ခဲ့သလို ပြည်သူ့ထောက်ခံမှုကို ရခဲ့ပါတယ်။ 3. မကြည်ပြာကိစ္စကို စရဖလူ၊ စရဖ CDM အချို့၊ တတိယအင်အားစုအချို့က NUG ဝန်ကြီးချုပ်အထိဖြုတ်ပြီး အာဏာသိမ်းရန် ကြိုးစားခဲ့ပေမယ့် NUG က ပြည်သူ့အားကိုယူပြီး ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီစာမေးပွဲလဲ အောင်သွားခဲ့ပါတယ်။ ရှေ့ခရီးမှာ စာမေးပွဲတွေကရှိနေမှာပါ။ ပြည်သူညီရင် ပန်းတိုင်ကိုရောက
ဆွေမျိုးအရင်းကို တော်လှန်ရေးမှာ ခန့်ထားလို့ မကျေနပ်တဲ့ သတင်းထောက်တွေ မရတ်ကျော်သူက ရခိုင်ဆိုတော့ ဆန်ရင်းနာနာဖွတ်တဲ့အနေနဲ့ AA က ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်ကို မေးကြည့်ပါလား? သူ့ဘဏ္ဏာထိန်းက ဘယ်သူလဲ ငွေတွေဘယ်မှာထားလဲ၊ စာရင်းလေးစစ်ချင်တယ်ဆိုပြီး ရခိုင်လူမျိုးဆိုတော့ မိမိရခိုင်တော်လှန်ရေးက ဗမာတော်လှန်ရေးထက် ပိုအရေးကြီးမယ်ထင်ပါတယ်။ သူက မိမိလူမျိုးမိုလို့ သတင်းလုပ်မရေးနိုင်ရင် မရေးရဲရင် ဘီဘီစီကရော ထောက်လှမ်းရဲပါသလား? မရတ်ဟာ ကိုဖြိုးသူခိုးကို ဘာကြောင့် သတင်းမဖော်ထုတ်နိုင်ပါသလဲ? TMedia
စာရေးသူမနေ့ကရေးသလို ခုံရုံ:အဖွဲ့ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လက်ခံပါတယ်။ ဘယ်သူမှားမှား/မှန်မှန် မကြည်ပြာအနေနဲ့ ခေါင်းဆောင်မှု၊ ဆက်ဆံရေး(communication and leadership failure) လို့ သုံးသပ်ခဲ့ပါတယ်။ မကြည်ပြာက လူကြီးလူကောင်းပီပီ ရာထူ:မမက် နုတ်ထွက်သွားလို့ မကြည်ပြာကိုယ်စား ဝမ်းသာဂုဏ်ယူပါတယ်။ တော်လှန်ရေးနဲ့ တိုင်းပြည်ကို မကြည်ပြာက ရွေးချယ်လိုက်လို့ ဝမ်းသာပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ မကြည်ပြာကိုတိုင်ပြီး လျှို့ဝှက်စည်းကမ်းနဲ့မညီ သတင်းအပြင်တင်တဲ့ ဝန်ထမ်းတွေဟာလဲ နုတ်ထွက်သင့်ပါတယ်။ ထိုထဲက အချိူ့ဟာ NUG သတင်
နဂါးက မအလထံပြန်ခိုလှုံအပြီးမှာ စိုးဝင်းက အရက်ဖက်လေဆိပ်သုံးပြီး မြစ်ကြီးနားသွားခဲ့ပါတယ်။ လေဆိပ်မှာ စိုးဝင်းနဲ့အဖွဲ့စီးဖို့ရှိတဲ့လေယာဉ်ထိသွားခဲ့ပါတယ်။ စိုးဝင်းလုံခြုံရေးက မအလလုံခြုံရေးနီးပါးကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒရုံးပညာက မြင့်လာနေပုံရပါတယ်။ ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းက စိုးဝင်းကို နောက်ထပ်မပစ်အောင် စစ်သားတွေ အရပ်သားလေယာဉ်သုံးရင် အကာအကွယ်ဖြစ်အောင် အရပ်သားလေယာဉ်လို ပြည်သူတွေထိသလို သတင်းတင်တာပါ။ ဘီဘီစီဟာ ရွေးကောက်ပွဲဝန်ထမ်းနန်းတွေကို အရေးယူတာကိုလဲ အပြစ်မဲ့ပြည်သူလိုမျိုး ပုံဖော်ဖို့ ကြိုး
ပထဆုံးဝန်ခံလိုတာကစာရေးသူဟာ ကြည်ပြာထောက်ခံသူမဟုတ်ဆိုတာပါ။ ကြည်ပြာနဲ့ နေဘုန်းလတ်ဟာ ကွီးဖြိုးကိုဝေဖန်ရာက သူတို့ကိုသိပြီး လူအနေနဲ့ မကြိုက်တာပါ။ ဒါကြောင့် ယခုအချိန်မှာ သူတို့မကောင်းကြောင်းရေးလို့ အကောင်းဆုံးပါ။ ယခုလူကနေ မူကိုရေးပါ့မယ်။ သူမကို တိုင်ရာမှာ ငွေကိစ္စ၊ အပြောအဆိုကိစ္စပါပါတယ်။ ဒါကြောင့် NUG အစိုးရက ဆရာဇော်ဝေစိုးဦးဆောင်ပြီး စစ်ဆေးခဲ့ပါတယ်။ ငွေကိစ္စက အတွင်းစာရင်းစစ်၊ အပြင်စာရင်းစစ်နဲ့ စစ်ခဲ့တယ်လို့ သိရပါတယ်။ ဘာမှ အလွဲသုံးစား အထောက်အထားမတွေ့ရပါ။ ဆရာဇော်ဝေစိုးအနေနဲ့ ထွက်ပြီး.
PLA ပြောခွင့်ရက ဗိုလ်နဂါးဒလန်ဆိုတာ ဘာအထောက်အထားရှိလဲဆိုတော့ PLA က လာပြီး ရဟတ်ယာဉ်နဲ့ ခေါ်ခိုင်းကြည့်ပါလားလို့ ဒဲ့မေးပါ့မယ်။ သူက နဂိုထဲက စရဖကို သတင်းပေးလို့ ရှောင်ဖို့ ပြောထားပြီးသားပါ။ ယခုသူ့ထံပြည်တွင်းက လှူထားသူတွေ ရှောင်ကြပါ။ ယခုသတင်းသမားတွေကိစ္စပြန်ဆက်ပါ့မယ်။ သတင်းသမားတွေဟာ NUG အောက်က ဘုန်ကြီးလူထွက်ကိစ္စကို သတင်းအကြီးအကျယ် investigative journalism မျိုး ရေးကြတာ တွေ့ရပါတယ်။ နောက် ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်းက NUG ကို ငါးယောက်လောက်က ဆန္ဒပြရင်တောင် သတင်းရှာရေးပါတယ်။ TM Media သိန်းမြတ်
တီကောင်ကိစ္စက NUG ဟာ AA လို ပြတ်ပြတ်သားသားနဲ့ ဖြေရှင်းပြီး ရခိုင်မှာလို အောင်မြင်မလား ဒါမှမဟုတ် ကရင့်မြေမှာလို အချင်းချင်းမတိုက်ဘဲ ဘာမှလဲမနိုင်ဘဲ သူများတိုက်ရင် ဝင်အုပ်ချုပ်တဲ့အဖွဲ့ဖြစ်မလားဆိုတာ ဆုံးဖြတ်သွားမှာပါ။ ဒီကိစ္စက NUG ယာယီသမ္မတ၊ ကာဝန်၊ တပ်ချုပ်တို့ရဲ့ ခေါင်းဆောင်မှု သတင်းပြန်ကြားရေးရဲ့ လက်ဦးမှုနဲ့ သတင်းရှင်းလင်းမှုတွေကို စမ်းသပ်သွားမှာပါ။ အချို့ကိစ္စတွေမှာ AA ရဲ့ ရန်သူအားရှင်းလင်းမှုတွေဟာ ဒီမိုစံနှုန်းမကျပေမယ့် လေ့လာအတုယူသင့်ပြီး အသုံးဝင်ပါတယ်။
အမေရိကန်၊ တရုတ်နှင့် ထရမ့်မှပြောသော အရပ်သားအမိန့်နာခံရမည့် တပ်မတော် စာရေးသူက စစ်တပ်ဟာ ပြည်သူကရွေးကောက်တင်မြောက်တဲ့ အစိုးရအမိန့်ကိုနာခံရမယ်ဆိုရင် အချို့က ယူကရိန်းမှာ ဘာတော်လှန်ရေးက ရွေးကောက်ခံအစိုးရကို ဖြုတ်ချတာ၊ ဘင်ဂလားဒေ့ရှ်မှာ ဆန္ဒပြသူတွေက ရွေးကောက်ခံအစိုးကို ဖြုတ်ချတာတွေနဲ့ ပြောလေ့ရှိပြီး စစ်တပ်ဟာ ပြည်သူ့ဘက်ရပ်တည်ရမယ်ဆိုပြီးလဲ ပြောလေ့ရှိပါတယ်။ စစ်တပ်နှင့်နိုင်ငံရေး စစ်တပ်ဟာ အာဏာရှင်တွေကို ပြည်သူက ဆန္ဒပြရာမှာ ပြည်သူဘက်က ရပ်တည်သင့်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အာဏာရှင်ဆိုတာဘာလဲ? ဥပမာ ရ
ဒီမေးခွန်းကို စာဖတ်သူတစ်ယောက်ကမေးပါတယ်။ ဘာလို့မေးတာလဲဆိုတော့ သူက ဒီလိုဖြေပါတယ်။ ဆရာ အချို့ လိုင်းပေါ်က ဆယ်လီတွေ၊ မင်းသား မင်းသမီးအချို့က BPLA ကို လှူခိုင်းသလို လိုင်းပေါ်က သတင်းတွေ စုဖတ်ပြတဲ့ ဆယ်လီလေးကလဲ KNDF ကို လှူခိုင်းပြီး သတင်းစာဆရာကြီးတစ်ယောက်ကလဲ PLA ,BPLA အစရှိတဲ့ အဖွဲ့တွေကို လှူခိုင်းနေလို့ မေးတာပါလို့ ပြောပါတယ်။ ဒါတင်မဟုတ်ဘဲ အဆိုပါသူများက NUG ဝန်ကြီးအချို့နဲ့ပါ ဓာတ်ပုံတွဲရိုက်လို့ ကျွန်မလဲ ဇဝေဇဝါဖြစ်လာတာပါလို့ ပြောပါတယ်။ သူမက အမေစုထောက်ခံသူ၊ NLD ထောက်ခံသူဖြစ်ပြီ အကြီ
ကန့်ဘလူကိစ္စက ဂယက်ပြင်းပါတယ်။ ဒါက မအလအတွက် ဒုတိယပြဿနာပါ။ မအလဟာ သူလာစဉ်အပစ်ခံရတာက ပထမတုန်လှုပ်စရာ သတင်းပေါက်ကြားမှူပါ။ သူပြေးစဉ် ချော်လဲတာကလဲ နမိတ်မကောင်းတာကို ပြနေပါတယ်။ အပြီးမှာ ရဟတ်ယာဉ်နဲ့ထွက်ပြေးပြီး ဓာတ်မှန်ရိုက်၊ ပြီးတော့ အထူး MRI ဒူးကိုရိုက်၊ ပြီးတော့ ဒူးထဲဆေးထိုးပြီးမှ ကောင်းတာပါ။ ဒူးပြဿနာက နဂိုထဲကရှိပြီး ထိုင်ပြီးရင် ထရခက်ပါတယ်။ စစ်ဆေးကိုလာပြီး သူနာပြုဗိုလ်မှူးမမတွေက ဆေးထိုးရာမှာ ကူညီရင်း ရခဲ့တဲ့ ကလေးကိစ္စတွေတောင် ရှိပါတယ်။ ဒါက အကျယ်နောက်မှ ရေးပါ့မယ်။ ယခုကန့်ဘလူက စခန်
တရုတ်က မအလကို ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်ခိုင်းတာ၊ လောလောဆယ် ထောက်ခံထားတာ၊ သူ့လက်အောက်ခံ MNDAA နဲ့ TNLA ကို အပစ်ရပ်ခိုင်းပြီး လားရှိုးပြန်ပေးခိုင်းတာတွေက တရုတ်လက်ချက်ဆိုတာ အားလုံးမပြောလဲ သိကြမှာပါ။အားလုံးသိတဲ့အတိုင်း ဘယ်အရာမှ အလကားမရပါ။ ယူကရိန်းတောင် အမေရိကန်က လက်နက်ယူထားလို့ စာချုပ်နဲ့ သယံဇာတပြန်ပေးဖို့ လုပ်နေရတာပါ။ မအလကို ရှီက ဘာတွေပြောခဲ့သလဲ။ သူနဲ့တွေ့ချိန်မှာ ရဲဝင်းဦး၊ သန်းရွှေ၊ ကျော်စွာလင်း၊ ဝါဝါမောင်၊ ချစ်ဆွေ၊ မင်းနောင်တို့လဲ အစည်းအဝေးခန်းထဲမှာ ရှိနေခဲ့ပါတယ်။ မအလက ကျော်စွာလင်းကို
အပြင်ခဏခဏထွက်တဲ့မအလ ကာလုံလေးတောင်တက်ပြီး မိမိကိုယ်ကို ကင်မရာရှေ့တောင် အာဏာမလွှဲနိုင်တော့ပြီ။ တော်လှန်ရေးက နိုင်မှာလားဆို မအလထပြေးရအောင် ခြိမ်းခြောက်နေနိုင်တာက အသေအချာပါဘဲ။ NUG နယ်မြေစိုးမိုးမှုကလဲ မအလကရွေးကောက်ပွဲမလုပ်နိုင်တဲ့နယ်တွေက သက်သေခံနေပါတယ်။
သတင်းတွေဟာ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေက လိုင်းပေါ်မှာတက်ရေးတာကသာ ပေါက်ကြားတာ များလေ့ရှိပါတယ်။ တပ်ထဲမှာ မအလက သူဘယ်သွားမလဲဆိုတာကို စရဖရဲဝင်းဦးကနေသာ ပြောလေ့ရှိပါတယ်။ သူ့သက်တော်စောင့်တပ်ကသာ သိပါတယ်။ ဝန်ကြီးတွေကို လူကြီးခရီးစဉ်ရှိတယ် ပြင်ထားလောက်သာ ပြောလေ့ရှိပါတယ်။ တပ်တွေထဲမအလသွားရင်တော့ အရပ်သားသိဖို့ အင်မတန်မှ ခက်ပါတယ်။ သေချာတာက မအလခရီးစဉ်ဟာ ပေါက်ကြားသွားခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူရှိနေစဉ် ရှော့တိုက်ဒုံးနဲ့ အပစ်ခံခဲ့ရတာပါ။ မအလကိူတော့ တိုက်ရိုက်မထိခဲ့ပါဘူး။ ယခုနောက်ပိုင်း အမေရိကန်ကြောင့် ညအိပ်
သူခိုးတွေဟာ ဘယ်ရဲက တကယ်ဖမ်းလဲဆိုတာသိသလို အာဏာရှင်တွေကလဲ ဘယ်သူက သူတို့ကို အန္တရာယ်ပေးနိုင်လဲဆိုတာ သိကြပါတယ်။ ယခုရေးမှာက စစ်ရုံးအတွင်း ကမ္ဘာ့အရေးကိုမြင်ပုံ ချဉ်းကပ်ပုံပါ။ ကမ္ဘာပေါ်က ကုလလူ့အခွင့်အရေးညီလာခံမှာ ဘာကြေညာချက်ထုတ်ထုတ် စစ်ရုံးက ခေတ်သစ်သတင်းလာမှသာ သိတာပါ။ သိလဲ အထက်ကအောက်ကို ဘာမှမမေးပါ။ နိုင်ငံခြားရေးရုံးက လစဉ်အစီရင်ခံစာတင်မှသာ သိတာပါ။ မအလဖတ် မဖတ်ကတော့ မသိပါ။ အာဂျင်တီးနား ဖမ်းဝရမ်းထုတ်တာ ဘာညာက စောက်ဖက်မလုပ်ပါ။ ICC ကိစ္စတော့ အကျိုးအပြစ်ကို အစီရင်ခံစာ တစ်ခါတင်ခိုင်းဖူးပါတယ
ဥရောပဟာ လူ့အခွင့်အရေး အင်မတန်ကောင်းပါတယ်။ ခိုးဝင်လာရင်လဲ နိုင်ငံသားကို ဆယ်နှစ်ခိုးဝင်ပြီး မဖမ်းအောင်နေနိုင်ရင် ပေးလေ့ရှိပါတယ်။ ဒုက္ခသည်တွေကိုလဲ လက်ခံပါတယ်။ လူ့အခွင့်အရေးအတွက် အာဏာရှင်တွေကို ရှုတ်ချခဲ့ပါတယ်။ စီးပွားရေးပိတ်တာ ဘာညာလုပ်ပြပါတယ်။ ဥရောပက သတင်းသမားတွေ၊ ဘီဘီစီလိုသတင်းဌာန တွေကလဲ အသံကျယ် လောင်စွာ အော်ခဲ့ပါတယ်။ ငါတို့ကိုလာမထိနဲ့ ပြန်ချမယ်ဘာညာ ထ ထ အော်ပါတယ်။ ယခင်က ဩစတြေးလျက လှေစီးဒုက္ခသည်တွေကို အဝင်မခံဘဲ အခြားကျွန်းပို့တာကို ရှုတ်ချပါတယ်။ လက်ရှိ အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မိုဒ
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၂၀၁၅-၂၀၁၆ ခုနှစ်များတွင် အိုဘားမားက အားကောင်းခဲ့ပါတယ်။ ထို့အတူ ICJ နှင့် ICC တို့လည်း အားကောင်းခဲ့ကြပါတယ်။ Black Lives Matter လှုပ်ရှားမှု (လူမည်းများ၏ အသက်ရှင်ခွင့်ကို အလေးပေးသော လှုပ်ရှားမှု)၊ Me Too လှုပ်ရှားမှု (အမျိုးသမီးများအပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှုများကို ဆန့်ကျင်သော လှုပ်ရှားမှု)၊ ကုမ္ပဏီများကို သဘောမတူပါက သပိတ်မှောက်ဖိအားပေးခြင်း၊ NGO များမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံများကို ဖိအားပေးခြင်း၊ ကျွန်စနစ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ယူဆရသည့် ရုပ်တုများကို ဖြုတ်ချခြင်း၊