DASSK မြန်မာ့နိုင်ငံရေးမှာ အရေးပါသေးလား?

ဒီနေရာမှာ မေးခွန်းက DASSK မြန်မာ့နိုင်ငံရေးမှာ အရေးပါနေသေးသလား (Is she still relevant in Myanmar politics) ဆိုတဲ့မေးခွန်းနဲ့ တော်လှန်ရေးဟာ DASSK မရှိတဲ့နောက် ဆက်ဖြစ်နိုင်သလား? လုပ်နိုင်သလား(Can Myanmar revolution continue without her?)ဆိုတဲ့ မေးခွန်းနှစ်ခုပါ။

ဒီမေးခွန်းတွေကို မဖြေခင် မနေ့က အာဆီယံက ဖိလစ်ပိုင်၊ စင်ကာပူနှင့် မလေးရှားတို့က သူမသာမြန်မာနိုင်ငံကို ငြိမ်းချမ်းရေးရအောင် လုပ်နိုင်သူလို့ ပေါ်တင်ပြောသွားခဲ့ကြပါတယ်။ ကမ္ဘာပေါ်ကသတင်းစာအချို့က DASSK ကို မကောင်းရေးကြပါတယ်။ သူတို့ရေးတာက သင်ဇာရွှန်းလဲ့ရည်နဲ့အင်တာဗျူးတာကို အခြေခံပါတယ်။ အထောက်အထားအနေနဲ့ သူမကိုမေးပြီးရေးထားတဲ့ The Sunday Telegraph သတင်းစာထဲက ဆောင်းပါးကို အောက်မှာ တင်ထားပါတယ်။

ပထမဆုံးက DASSK နဲ့ တော်လှန်ရေးကို ကိုယ်စားပြုသူ လူငယ်သုံးဦးကို လေ့လာကြည့်ရအောင်။ သူတို့က ကိုစည်သူမောင်၊ မအိသဉ္ဇာမောင်နဲ့ သင်ဇာရွှန်းလဲ့ရည်တို့ပါ။ ကိုစည်သူမောင်ဟာ သူ့မိဘတွေကအစ DASSK ကို ထောက်ခံသူပါ။ သူဟာကျောင်းသားသပိတ်မှာလဲ ကျောင်းသားဘဝက အိသဉ္ဇာမောင်နဲ့အတူ ပါဝင်ခဲ့သူပါ။ သင်ဇာရွှန်းလဲ့ရည်က ထိုအချိန်က မပါခဲ့ပါ။ ကိုစည်သူမောင်ဟာ ၂၀၂၀ရွေးကောက်ပွဲမှာ NLD က ဝင်အရွေးခံခဲ့တဲ့ ဘာသာမတူသူပါ။ သူဟာ ယခုအချိန်မှာလဲ NLD ဖြစ်ပြီးCRPH အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တိုင်းပြည်အတွက် ဆက်လက်လှုပ်ရှားနေခဲ့ပါတယ်။

ဒုတိယတစ်ယောက်က အိသဉ္ဇာမောင်ပါ။ သူမဟာ ကျောင်းသားဘဝက ကိုစည်သူမောင်လိုဘဲ တက်ကြွစွာပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သူပါ။ သူမဟာ တိုင်းရင်းသားမိဘတွေက မွေးဖွားလာတဲ့ တိုင်းရင်းသူပါ။ သူမဟာ ကိုစည်သူမောင်နဲ့ ပြိုင်ဖက်အဖြစ် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ အခြားပါတီလူ့ဘောင်သစ်ကနေ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပါတယ်။ သူမဟာ ရိုဟင်ဂျာတွေ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်ခံရတာတွေကိုဟောပြောစည်းရုံးခဲ့ပါတယ်။ သူမက DASSK ကို အကြီးအကျယ်ဆန့်ကျင်တာ မပြောပါ။ သူမဟာ လူ့အခွင့်အရေးအကြောင်းနဲ့ စစ်တပ်ဆန့်ကျင်ရေးသာ ဇောင်းပေးပြောခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ (၁) ရက်နေ့ အာဏာသိမ်းအပြီး လူတွေကိုစုပြီး လမ်းပေါ်ထွက်လာကာ DASSK နဲ့ သမ္မတကြီးကို ပြန်လွှတ်ပေးဖို့ အခြားသူများနဲ့ ပထမဆုံး တောင်းဆိုခဲ့တာက သူမပါ။ သူမဟာ မိမိပြိုင်ဖက်ပါတီ ဘာညာမဟုတ်ဘဲ သူမရဲ့ခံယူချက်နဲ့ စစ်တပ်ကိုဆန့်ကျင်ခဲ့ပါတယ်။ ယခု ပြည်သူ့အစိုးရ NUG မှာ ဒုဝန်ကြီးပါ။

တတိယကတော့ လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူဆိုတဲ့ သင်ဇာရွှန်းလဲ့ရည်ပါ။ သူဟာ စစ်မိသားစုက မွေးဖွားလာတာပါ။ သူ့အဖေဟာ DASSK မကောင်းကြောင်းကို တပ်ထဲမှာ ထမင်းစားရေသောက် ပြောလာသူပါ။ တပ်ထဲအခေါ် အန်တီစု(anti Su) တွေပါ။ သူဟာကျောင်းသားဘဝမှာ ဘာကျောင်းသားသမဂ္ဂကိစ္စမှာမပါခဲ့ပါ။ ဘာကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုမှာမှ မပါခဲ့ပါ။ ဘစိန်လက်ထက် အာဆီယံလူငယ်ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အမေရိကန်ကို ပညာတော်သင်ဆုရခဲ့ပါတယ်။ သံအမတ်ရဲ့ လူငယ်အကြံပေးလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဘယ်လူငယ်ညီလာခံကမှ သူ့ကိုတင်မြှောက်ခဲ့တာ မဟုတ်ပါ။ ဘစိန်လက်ထက် DASSK နဲ့ပြေလည်လို့ ပညာတော်သင်အပို့ခံရသူတွေထဲ ကျန်းမာရေးက ဒေါက်တာခင်ခင်ကြီးတို့၊ နောက် ကုလက ဦးကျော်မိုးထွန်းရဲ့နေရာကို လုနေတဲ့ စစ်သံဗိုလ်မှူးကြီး အောင်သူရိန်အစ်မဒေါက်တာတိုးသီရိအောင်တို့တွေဟာလဲ ဘစိန်လက်ထက် နိုင်ငံခြားအပို့ခံရသူတွေပါ။ ခင်ခင်ကြီးယောင်္ကျား စစ်ဗိုလ်ရော အောင်သူရိန်အဖေရော သင်ဇာရွှန်းလဲ့ရည် အဖေရောဟာ အကုန်လုံး ဒေါ်စုမကောင်းကြောင်းပြောတဲ့ တပ်ထဲက အန်တုစု(anti Su) ဒေါ်စုဆန့်ကျင်ရေးသမားတွေပါ။ သူမဟာDASSK လက်ထက် စစ်ပွဲရပ်ဆန္ဒပြပွဲမှာသာ ပါခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားသတင်းသမားတွေကို ရိုကိစ္စအပြီးDASSK ကို လူငယ်တွေက သူတို့ရဲ့ စံအဖြစ်မထားတော့ကြောင်း လိုက်ပြောလေ့ရှိသူပါ။ နိုင်ငံခြားသတင်းဌာနတွေကလဲ သူ့ကိုမြန်မာပြည်ရဲ့ လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူအဖြစ် ဦးစားပေးရေးလေ့ရှိပါတယ်။ သူမဟာ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီး လူထုလမ်းပေါ်ထွက်ချိန်မှာ မအိသဉ္ဇာမောင်တို့လို ထွက်မလာခဲ့ပါ။ သူမထွက်လာချိန်ဟာ မင်းသားရန်အောင်တို့လို ဖောရှောမျိုးလူတွေ ထွက်လာချိန်မှာသာ ထွက်လိုက်တာပါ။ တပ်ကလဲ သူမကိုဖမ်းတဲ့စာရင်းထဲမထည့်ပါ။ သူမက တပ်နဲ့ DASSK ဆို DASSK ကိုဝေဖန်တာပိုများလို့ပါ။ သူမကို အာဏာသိမ်းခါစ ဖမ်းမယ့်စာရင်းထဲ မထည့်ခဲ့ပါ။ နောက်ပိုင်းလဲသာမန် ၅၀၅ လောက်သာ ကြေညာချိန်ထွက်ပြေးသွားခဲ့တာပါ။ သူမဟာအပြင်ရောက်ချိန်မှာလဲ NUG ကို ဆက်ဝေဖန်လို့ သူမမိဘတွေရဲ့အိမ်ကို မအလက ဘာမှမလုပ်ပါ။ သူမက ယူကေနိုင်ငံက The Sunday Telegraph သတင်းစာမှာ လူငယ်တွေက DASSK မရှိတဲ့ နိုင်ငံရေးကိုလုပ်နေပြီ သူမကအရေးမပါတော့သယောင် အင်တာဗျူးပေးပါတယ်။ အဆိုပါသတင်းထောက်က သူမကိုထင်ရှားတဲ့ လူ့အခွင့်အရေးသမား(High Profile 30 years old Rights activist) ဆိုပြီး နာမည်တပ်ပါတယ်။ သူမဟာ မြန်မာပြည်ထဲမှာ ဘာမှအကြီးအကျယ် လူ့အခွင့်အရေးအတွက် လှုပ်ရှားသူမဟုတ်တာ သာမန်ဒီမိုတွေသိပါတယ်။

ပြန်အကျဉ်းချုပ်ရရင် အထက်ကပြောခဲ့တဲ့ လူငယ်သုံးဦးမှာ တစ်ယောက်က မျိုးနဲ့ရိုးနဲ့ ပြည်သူအတွက်လုပ် နောက်ပိုင်း NLD ပါတီထဲဝင် တိုင်းပြည်အတွက်လုပ်ပြီး ယခုအချိန်မှာလဲ CRPH ထဲဝင်ပြီးတိုင်းပြည်အတွက် ပေးဆပ်နေပါတယ်။ ဒုတိယတစ်ယောက်ကတော့ သူ့ရဲ့မူဝါဒအရ ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုမှာပါခဲ့သလို ယခုစစ်တပ်ကိုလဲ ဆက်ဆန့်ကျင်နေပါတယ်။ သူမဟာ DASSK အဖမ်းခံရချိန်မှာ မိမိပါတီကမဟုတ်တဲ့ DASSK လွှတ်ပေးဖို့ ပထမဆုံး တောင်းဆိုခဲ့သူပါ။ ဒါကြောင့် ကိုစည်သူမောင်နဲ့ အိသဉ္ဇာမောင်တို့အတွက် DASSK က အရေးပါနေဆဲပါ။ ဒါပေမယ့် DASSK ကို ဖောင်းထုတဲ့ စစ်တပ်မိဘက မွေးဖွားလာတဲ့ DASSK ကို စစ်တပ်ထက်ပိုဖောင်းထုတဲ့ သင်ဇာရွှန်းလဲ့ရည်လိုလူမျိုးအတွက်ကတော့ DASSK က သူမတပ်ထဲမှာ နေစဉ်ကလဲ အရေးမပါခဲ့သလို ယခုလဲအရေးပါမှာမဟုတ်ပါ။

ဒါပေမယ့် ယခုနိုင်ငံခြားရောက် PDF ကို ပံ့ပိုးနေတဲ့ အမေရိကန်၊ စင်ကာပူကနေ ယူကေ၊ ဂျပန်အထိမြန်မာများရဲ့ ၇၅% ဟာ DASSK ကို အမေလိုကိုးကွယ်ပြီး သူမစကားနားထောင်သူများဆိုတာ မမေ့ပါနဲ့။ ထိုစင်ကာပူ၊တောင်ကိုရီးယားမှသည် ယူကေ၊ အမေရိကန်ရောက် NUG ပံ့ပိုးသူကိုယ်စားလှယ်တွေကို ကြိုက်တဲ့သူဖုန်းခေါ်မေးရင်သူတို့က DASSK ဟာ သူတို့ရဲ့ မိခင်နိုင်ငံရေးသူရဲကောင်းဆိုတာကိုပြောပြပါလိမ့်မယ်။ ၇၅% အနည်းဆုံးပါ။ ဒါတင်လားဆိုတော့ မဟုတ်ပါ။ စင်ကာပူ၊ ဖိလစ်ပိုင်နဲ့ မလေးရှားတို့ကတောင် DASSK ဟာ မြန်မာ့ပြည်ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အရေးပါသူဆိုတာ ပြောလာနေကြပါပြီ။

အပေါ်ကမေးခွန်းကို ပြန်ဖြေရရင် DASSK ဟာ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးမှာ အရေးပါနေပါသေးတယ်။ Daw Aung San Suu Kyi is still relevant in Myanmar politics ပါ။ နောက်မေးခွန်းက သူမ မရှိလဲတော်လှန်ရေးဆက်ဖြစ်မှာလားဆိုရင်တော့ ဒီအဖြေက ယခုစာရေးသူတို့အားလုံးဟာ သူမအဖမ်းခံရလဲတော်လှန်ရေးလုပ်နေတာက သက်သေပြပြီးသားပါ။ ဒီစာကို မရေးခင်မှာ ရေးသင့် မသင့်စဉ်းစားပြီးDASSK ကို စော်ကားတာ များလာတယ်ထင်လို့ရေးလိုက်တာပါ။ စာဖတ်သူတို့တွေ အင်္ဂလိပ်သတင်းစာသိပ်မဖတ်ကြလို့ မသိနိုင်ပေမယ့် DASSK မကောင်းကြောင်း အင်တာဗျူးပေး သိက္ခာချတာများလာလို့ရေးလိုက်တာပါ။ အချို့က ဇော်မဲလုံးနဲ့ မဘသက DASSK ကို ဗမာလိုရေးပြော အပုတ်ချသလို အချို့က လူ့အခွင့်ရေးသမား(high profile 30 year old rights activists according to the Sunday Telegraph)လိုနဲ့ အင်္ဂလိပ်လိုအင်တာဗျူးပေးပြီး အပုတ်ချလို့ပါ။

(Source: The Subday Telegraph for activist interview)